Het CDA heeft ons wel te denken gegeven met zijn keuze voor het radicale midden. Het midden staat in de beeldvorming gelijk aan kleurloosheid en een vervelende manier van niet laten weten waar je aan toe bent. Radicaal zijn lijkt dan iets heel anders...

Ik sta even stil bij de diepere betekenis van het gemakkelijk gebruikte woord ‘midden’. Het menselijke denken rekent altijd in tweeën en in tegenstellingen. Mannelijk en vrouwelijk, licht en donker, lichaam en geest, goed en kwaad, hemel en aarde. Het bestaan is ook een tweestrijd. Woorden als tweespalt en tweeslachtigheid duiden op hetzelfde verschijnsel: help, ik moet voortdurend kiezen en ook in mij leven er twee zielen (Goethe). Nu gebiedt de logica van de geest om met die tweestrijd in het reine te komen. Er moet iets gebeuren om die tegenstelling op te heffen. Dat noemen we ook wel verzoening. Dat kan gebeuren als er een derde bijkomt. Een derde kan de twee die tegenover elkaar staan, met elkaar verbinden of hun tegenstellingen overbruggen. Daarom zeggen we ook dat alle goede dingen in het leven in drieën bestaan. Van twee naar drie dus. En de deugd moet uiteraard in het midden zitten. Hier gaat het om als wij het over het midden hebben. Hoe essentieel dat is, laat ik u zien aan de hand van de volgende tegenstellingen: water is het midden tussen waterdamp en ijs. De gematigde zone is het midden tussen de poolkap en de tropen. Een boom houdt het midden tussen de lucht van de hemel en de grond van de aarde en verbindt deze met elkaar.

De extremen zijn onleefbaar. De derde die erbij komt vormt de brug tussen de uitersten. Het gaat om de middenweg, de gulden middenweg. En wie even verder denkt, beseft dat het echte leven te vinden is tussen verleden en toekomst, tussen naar buiten gericht en naar binnen gekeerd zijn, tussen vasthouden en loslaten. Ingewikkeld? De waarheid vindt u ergens in het midden.

Jezus was mijns inziens een mens van het midden. Denk aan uitspraken over hem als iemand die in ons midden is als iemand die dient. En als er twee of drie in zijn naam bijeen zijn, is hij in hun midden. En toen hij aan het kruis werd genageld, hing hij tussen twee anderen, in het midden. En toen er twee na dit alles onderweg waren, kwam er een derde bij, als een vreemdeling met hen oplopend richting Emmaüs. Deze Mensenzoon wordt zelfs middelaar genoemd. Dat is iemand die tegenstellingen bijeen brengt en vijanden met elkaar verzoent. Tijdens zijn leven zette hij anderen in het midden, zoals de kinderen die weggedrukt werden of de vrouw die gestenigd dreigde te worden. Dat was radicaal, zou ik zeggen. Door dat te doen werd hij iemand die als geen ander opkwam voor mensen die door anderen in hun religieuze ordeningsdrift tot de rand van het leven werden veroordeeld. „Kind, kom in het midden staan!”, zei hij dan. En er kwam dan ruimte. Ongedachte ruimte in het midden van het leven.

Aart Mak