Neem iemand van een jaar of 16, iPad op schoot met Facebook, televisie aan, muziek in de oren. Intussen komt een sms binnen op de mobiele telefoon, waarmee terloops tussen getwitter door een blik wordt geworpen op internet, onder het snel wegwerken van een mailtje. Alleen al de aanblik daarvan doet menig ouder(e) verstijven, laat staan dat er enig begrip voor is.
Mogelijk bent u als lezer overigens nu ook al lang afgehaakt in dit woud van eigentijdse termen. U had immers net een boek (nee, geen e-book) gehaald van de bibliotheek om u daarmee lekker in een hoekje te nestelen, met een bescheiden muziekje op de achtergrond.
Het lijkt er wel op alsof dit twee totaal verschillende werelden zijn, twee werkelijkheden ook, op een ander moment in de tijd. Voor wat dan kan optreden hebben we een mooi woord in de Nederlandse taal: vervreemding. Natuurlijk blijven mensen in die verschillende werelden vooralsnog in aanleg dezelfde, zoals de vele breinboeken die de laatste tijd veelvuldig verschijnen, allemaal beweren. Ze zeggen ook dat wat we doen voor ongeveer 95% onbewust tot stand komt. Niks vrije wil, of toch? Dagblad Trouw was er vol van. Hadden de oude reformatoren dat toen al door, ook al was de kwestie toen vooral een theologische en geen neurologische?
Intussen merken we dat we in toenemende mate leven in diverse werelden, die soms van elkaar vervreemd kunnen raken, ook al zijn we hetzelfde beestje. In de samenleving maar ook in de kerk merk je dat toch ook nogal eens. Zeker als je net een fusie achter de rug hebt, waar diverse werkelijkheden en leefwerelden bij elkaar zijn gekomen. Dan zie je communicatie ook nog wel eens mislukken, omdat er niet echt een brug geslagen kan worden naar een andere wereld, een andere beleving, een andere werkelijkheid. Praten helpt niet altijd, ook al kan het uiteraard wel een begin van begrip zijn. Het lijkt beter gewoon met elkaar op te trekken en samen van alles te ondernemen.
Zo proberen we elkaar over grenzen heen toch te begrijpen, hoewel we intussen toch vaak blijven redeneren en voelen vanuit de eigen wereld, die ooit zo vertrouwd was. Geen wonder dat als dingen anders gaan dan je gewend was, je alsnog probeert de dingen zo te regelen dat het weer lijkt op wat vroeger was. Dat kan echter wel weer leiden tot een Babylonische spraakverwarring en het akelige gevoel dat je echt haast vreemden voor elkaar bent en dan heb ik het nog niet eens over het verschil tussen jong en oud. Terwijl je nota bene deel uit maakt van een heilige, katholieke en apostolische kerk!
Wat ik in dit verband frappant vind is het verschijnsel dat er in bijna iedere (kerkelijke) gemeenschap meerdere overlegwerelden lijken te bestaan. Naast het officiële circuit is er steeds ook een informeel contact over belangrijke zaken. Een voorbeeld: als een vergadering is afgelopen komt het niet zelden voor dat we dan pas tegen onze vertrouwelingen zeggen wat we er echt van dachten. Hetgeen ongetwijfeld bij andere vergadergenoten weer tot meer vervreemding kan leiden…
Leven in verschillende werelden. Hoe houden we dat uit? Hoe komt er echt begrip tot stand, in het groot en in het klein, in de kerk en in de samenleving? Juist als we ons soms zo van elkaar vervreemd voelen.
Wat een geschenk dat er dan ook die andere werkelijkheid is, die ons echt samenbrengt: de gemeente van Christus. Daar kunnen we in Hem ervaren dat scheidslijnen die 'de wereld' in ons heeft aangebracht zijn weggevallen, als we bij de Grote Maaltijd van het delen merken dat vervreemding opgeheven wordt tussen onszelf, de Ander en de ander.
Otto Sondorp